Het gaat om de gemeenten Delft, Ede, Eindhoven, Haarlemmermeer, Hilversum, Huizen, Gooise Meren, Tilburg, Veenendaal en Zoetermeer. Zij krijgen alle tien een boete van 25.000 euro, omdat ze de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) hebben overtreden.
‘Mensen hadden er geen weet van’
De gemeenten zamelden informatie in over de moslimgemeenschap. “Mensen in islamitische gemeenschappen zijn onderzocht zonder dat ze daar weet van hadden”, zegt de voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), Aleid Wolfsen.
Het ging bijvoorbeeld om informatie over welke islamitische stroming men aanhangt. Ook persoonlijke informatie van inwoners en hun families werd opgeslagen. In sommige gevallen werden ook foto’s met namen, informatie over familieleden en gegevens over spanningen binnen moskeeën bewaard.
“De gemeenten hadden geen enkele grond om die informatie te hebben”, zegt Wolfsen. “De privacy van de getroffen mensen is ernstig geschonden.”
Door zorgen in de samenleving over extremisme en terrorisme ‘drongen de overheid en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) aan op een stevige lokale aanpak van radicalisering’, legt de AP uit.
Dat gebeurde onder andere door de oorlog in Syrië, die begon in 2011, en door aanslagen in Europa, in 2015 en 2016.
‘Sociale structuren binnen moskeeën’
Verschillende gemeenten schakelden een onderzoeksbureau in om de ‘sociale structuren en belangrijke mensen binnen moskeeën’ in kaart te brengen. De rapporten die die bureaus maakten, gaven de gemeenten ‘onterecht gevoelige informatie’, oordeelt de AP nu.
De AP spreekt van ‘zeer ernstige overtredingen’, vooral omdat de geloofsovertuigingen van mensen in kaart zijn gebracht. Dat het boetebedrag niet hoger is dan 25.000 euro, komt omdat de overtredingen ‘van korte duur waren, inmiddels zijn verjaard, en plaatsvonden in een complex politiek-bestuurlijk krachtenveld’.
‘Aanpak was verkeerd’
De gemeenten hadden achteraf niet voldoende door wat hun eigen rol en verantwoordelijkheid was, stelt de AP verder. “Gemeenten erkennen dat hun aanpak verkeerd was en hebben stappen gezet om de relatie met de moslimgemeenschap te herstellen”, zegt Wolfsen.
De gemeente Tilburg liet gisteravond weten dat zij de fout inging. De gemeente had het rapport naar eigen zeggen direct moeten verwijderen. Het college van burgemeester en wethouders heeft de betrokken organisaties ‘schriftelijk geïnformeerd over de fout en aangegeven die te betreuren’.
